काठमाडौँ । तेलको मूल्य उच्च रहँदा विश्वभरका शेयर बजारहरूमा गिरावट आएको छ। इरानका नेता आयातोल्लाह मोज्ताबा खमेनीले हर्मुज स्ट्रेट बन्द गर्ने र अमेरिका तथा इजरायलसँगको युद्धमा नयाँ मोर्चा खोल्ने चेतावनी दिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अस्थिरता बढेको हो।
हर्मुज स्ट्रेट विश्वको ऊर्जा आपूर्तिको एक महत्वपूर्ण मार्ग हो। यहाँबाट विश्वको करिब एक पाँचौं भाग तेल र ग्याँस ढुवानी हुने भएकाले यसको अवरोधले विश्व ऊर्जा बजारमा ठूलो असर पार्न सक्छ। खमेनीले सार्वजनिक रूपमा स्ट्रेटको अवरोध “अवश्य प्रयोग गर्नुपर्ने” विकल्प हुन सक्ने बताएका छन्।
यसैबीच इरानले खाडी क्षेत्रमा विभिन्न ऊर्जा संरचनामाथि आक्रमण गरेको जनाएको छ। इराक नजिक जहाजहरूमा हमला भएको, बहराइनमा इन्धन ट्यांकरमा धावा भएको र साउदी अरबका तेल क्षेत्रमा ड्रोन आक्रमण गरिएको उल्लेख गरिएको छ। इरानले आफ्नो ऊर्जा पूर्वाधार वा बन्दरगाहमा आक्रमण भए क्षेत्रीय तेल तथा ग्यास आपूर्तिलाई प्रभावित पार्ने चेतावनी पनि दिएको छ।
तेल बजारमा मूल्य उच्च बनेसँगै अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले यो अवस्थालाई ‘विश्व इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आपूर्ति अवरोध’ बन्न सक्ने सङ्कटका रूपमा व्याख्या गरेको छ। ब्रेन्ट क्रूडको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिँदा वैश्विक ऊर्जा बजारमा थप अनिश्चितता बढेको छ। तेलको मूल्य बढ्दा विश्व अर्थतन्त्रमा मुद्रास्फीति र आर्थिक दबाब बढ्ने जोखिम पनि बढेको विश्लेषण गरिएको छ।
यसबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादक भएकाले मूल्य बढ्दा केही लाभ हुन सक्ने बताएका छन्। तर उनले आफ्नो प्राथमिकता इरानलाई आणविक हतियारबाट रोक्ने र मध्यपूर्व तथा विश्वमा सुरक्षा कायम गर्ने रहेको पनि बताएका छन्।
तेल मूल्य बढेसँगै वैश्विक शेयर बजारहरूमा पनि गिरावट आएको छ। टोकियो, हङकङ, शाङ्घाई, सिङ्गापुर, सिओल, मुम्बई, बैङ्कक, वेलिङ्गटन, मनीला र जकार्ताका शेयर बजारहरूमा कमी आएको छ। बजार विश्लेषकहरूले हर्मुज स्ट्रेट बन्द भए ऊर्जा मूल्य अझै उच्च रहने र शेयर बजारमा दबाब कायम रहने चेतावनी दिएका छन्।
